Historia

Strona głównaBieg Święców › Historia

KRÓTKA HISTORIA MIASTA SŁAWNO

 

Sławno jest jednym z najstarszych miast na Pomorzu Środkowym, o prawie 700 historii. Stanowi centrum administracyjne powiatu. Położone jest na skrzyżowaniu ważnych dróg  komunikacyjnych ze Szczecina do Gdańska, a także do Darłowa i Bytowa.

Leży na wysokości 24 nad poziom morza w widłach dwóch rzek Wieprzy i Moszczenicy.

Miasto ma 30 km kw. powierzchni. Mieszka w nim około 12 500 osób.

Prasłowiańska podstawa nazwy brzmiała slov (slav) i  znaczyła ‘mokry’, ‘wilgotny’.

 

* * *

Sławno lokowane było na prawie lubeckim przez możnowładców pomorskich braci Święców – Jana , Piotra i Wawrzyńca. Prawa miejskie uzyskało 22 maja 1317 roku i  przyjęło herb Święcow, którym był rybogryf

Po lokacji miasto uzyskało 8 lat zwolnienia z podatków, by mogło się obwarować i zbudować najpotrzebniejsze miejskie inwestycje.  Nowe Sławno miało kształt owalu o powierzchni około 12 hektarów i obwodzie 1250 metrów.

Głównymi zajęciami ludności było rzemiosło, handel i rolnictwo.

Do 1637 roku miastem władali książęta pomorscy. Po wojnie trzydziestoletniej Sławno  podupadło i  dostało się pod panowanie Brandenburczyków, a od 1701 roku Prus. W XVII wieku utrwalił się stopniowo niemiecki charakter narodowościowy miasta.

Od początku XVIII wieku było siedzibą powiatu.  Ponowne ożywienie następuje w XVIII wieku. Powstają wtedy manufaktury tkackie.

Od 1718 roku w Sławnie – z niewielkimi przerwami – stacjonował szwadron słupskich huzarów. Niewielki garnizon wojsk kawaleryjskich został zlikwidowany dopiero w 1901 roku.

Na rozwój miasta wpływ miało dogodne położenie na szlaku komunikacyjnym ze Szczecina do Gdańska. W latach 1828-35  zbudowano szosę ze Szczecina do Gdańska z odgałęzieniami do Darłowa, Polanowa i Postomina. Połączenie kolejowe ze Szczecinem i Gdańskiem Sławno uzyskało  w końcu lat 60 tych XIX wieku., a w latach następnych z Darłowem i Korzybiem (1878), Bytowem (1884), Ustką (1911). W latach 1897-98 otwarto wąskotorową linię do Polanowa i Żydowa.

W XIX i XX  wieku miasto było ośrodkiem drobnego przemysłu i rzemiosła. Od połowy XIX stulecia działały w mieście fabryki maszyn rolniczych, tartaki, odlewnia żeliwa, browary, olejarnie,  młyn, fabryka mebli. Rozwija się szkolnictwo. W 1897 roku otwarto bibliotekę publiczną.

W połowie XIX wieku powstają w mieście pierwsze placówki bankowe.

Od   1843  roku wydawana była  w Sławnie urzędowa gazeta powiatu sławieńskiego – „Schlawer Kreisblatt”. Pierwsze tytuły prasowe zaczęły się ukazywać w 1848 roku, nie zadomowiły się jednak na dłużej na rynku prasowym. Trwałym  okazał się  dopiero dziennik „Schlawer Zeitung”, który zaczął się ukazywać od 1886 roku (6 razy w tygodniu)

Przełom XIX i XX wieku to rozwój infrastruktury komunalnej: powstaje rzeźnia miejska (1896), gazownia (1898), mleczarnia zaliczana do największych w regionie (1905). W 1900 roku powstaje projekt techniczny kanalizacji miejskiej, a w 1911 roku Sławno zostało włączone do ogólnej sieci elektrycznej, choć prąd w mniejszych ilościach docierał tu już na przełomie 1899/1900 roku.

W marcu 1945 roku Sławno znalazło się w granicach Polski. W wyniku działań wojennych (marzec 1945) śródmieście zostało w znacznym stopniu zniszczone. Zniszczone też zostały obiekty przemysłowe. W 1939 roku miasto liczyło 9768 mieszkańców, w 1946 około 4800.

Po II wojnie  powstają nowe zakłady pracy: Spółdzielnia Odzieżowa „Sławianka”, Spółdzielnia Inwalidów, Powszechna Spółdzielnia Spożywców, Państwowy Ośrodek Maszynowy, działa tartak i Zakłady Drobiarskie.  W 1976 roku rozpoczyna pracę nowy tartak „Sławodrzew”.

Na początku lat 60-tych rozpoczyna się budowa mieszkań komunalnych, a od 1967 roku spółdzielczych.

Obecnie w mieście działają 4 przedszkola publiczne i 2 niepubliczne, 2 szkoły podstawowe, gimnazjum, liceum ogólnokształcące, Zakład dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej, Pogotowie Opiekuńcze, Zespół Szkół Agrotechnicznych, filia Szkoły Muzycznej I stopnia.

W 1993 roku oddano do użytku nową stację uzdatniania wody i  wysypisko śmieci w Gwiazdowie, a w 1998 nowoczesną oczyszczalnię ścieków. Zbudowano także  nową kanalizację  sanitarną.

Od początku lat 90 –tych Sławno współpracuje z niemieckim miastem Rinteln w Dolnej Saksonii. Kilka lat później nawiązano kolejne kontakty zagraniczne -  z włoskimi gminami z regionu Trento:  Cles, Romeno i Cunevo (2004 rok) oraz niemieckim miastem Ribnitz – Damgarten w Meklenburgii -Pomorzu Przednim (2006 r.).

Od roku 1997 Rada Miasta przyznaje szczególnie zasłużonym obywatelom odznakę „Złoty Gryf Sławieński”.

 

Na trasie biegu i rajdu znajdują się m.in. następujące zabytkowe obiekty:

Urząd Miasta i Gminy

Sławieński ratusz znajdujący się  w zachodniej pierzei rynku został w marcu 1945 roku zniszczony. Siedzibą władz miasta i gminy jest budynek dawnego starostwa. Budowany był w latach 1905-1906 według projektu słupskiego architekta Eduarda Kocha. Oddany został do użytku  7 stycznia 1907 roku. Siedzibą starostwa  - najpierw niemieckiego, a po roku 1945 polskiego pełnił do czerwca 1975 roku.

 

Brama Słupska i Brama Koszalińska

Powstały – podobnie jak mury miejskiej wraz basztami – w XIV stuleciu. Są jedynymi pozostałościami dawnych fortyfikacji miejskich, które zostały rozebrane w pierwszej połowie XIX wieku. Bram obecnie są nie użytkowane.

 

Kościół Mariacki

Gotycki kościół Mariacki znajduje się we wschodniej części bloku przyrynkowego. Jego budowa rozpoczęła się zaraz po lokacji miasta w 1317 roku., a rozbudowa trwała przez cały wiek XIV. Do reformacji był kościołem katolickim, a następnie do 1945 roku protestanckim. Został poważnie zniszczony w marcu 1945 roku i nie posiada zabytkowego wystroju. Ołtarz jest dziełem franciszkanina o. Rafała Rogattiego i został poświęcony w końcu 1957 roku. W świątyni znajdują się też dwie tablice: poświęcona pamięci  pastora kościoła wyznającego Dietricha Bonhoeffera oraz pamięci zmarłych sławnian wykonana przez H. E. von Zitzewitza.

 

Hotel

Deutscher Hof. – przy zbiegu ulic Jedności Narodowej i Kopernika -   powstał w końcu XIX wieku. W latach 20-tych XX wieku został przebudowany. W sali bankietowej hotelu odbywały się przedstawienia teatralne, koncerty, bale.  W 1897 roku odbyła się tu  pierwsza projekcja filmowa w mieście. Po wojnie w sala bankietowa została przerobiona na kino. Obecnie w budynku mieści się hotel, restauracja i sklepy.

 

Poczta

Usługi pocztowe w Sławnie mają długą tradycję. sięgającą XVII wieku.  W końcu XIX wieku gmach poczty znajdował się przy skrzyżowaniu obecnych ulic Gdańska i I Pułku Ulanów. Na początku XX wieku zbudowano dla jej potrzeb nowy budynek przy ulicy Polanowskiej. Oddano go do użytku w listopadzie 1905 roku. Po odbudowie ze zniszczeń  wojennych jest w dalszym ciągu siedzibą poczty.

 

Kościół p.w. św. Antoniego

W latach 20-tych ubiegłego wieku związku ze wzrostem w protestanckim mieście liczby katolików, ks. Franz Niering. pierwszy od czasów reformacji ksiądz katolicki w mieście rozpoczął w 1925 roku budowę kościoła katolickiego.  Projekt kościoła wykonał architekt D. Suhr. Poświęcenie odbyło się w Zielone Świątki 1928 roku.

 

Gimnazjum i dom kultury

W latach 20 – tych XX wieku powstał budynek obecnego domu kultury. Przed 1945 rokiem pełnił funkcję  domu parafialnego parafii protestanckiej. Projekt budynku jest dziełem architekta Dietricha Suhra – podobnie jak  projekt zbudowanego w latach 30-tych  obecnego gimnazjum. Prze 1945 rokiem , a także przez wiele lat po wojnie mieściła się tam szkoła podstawowa

 

Liceum Ogólnokształcące

Budynek Liceum Ogólnokształcącego  powstał przed ponad stu laty dla potrzeb miejskiego progimnazjum, które powstało w 1872 roku. W październiku 1878 roku położono kamień węgielny pod budowę istniejącego do dziś gmachu .Do użytku oddano go w czerwcu 1880 roku. Sławieńskie progimnazjum publikowało roczne sprawozdania zawierające programy, rozkłady nauczania, listy uczniów oraz dział materiałów archiwalnych do dziejów Sławna, w tym przedruki źródeł.

Obok Liceum znajduje się zniszczony dawny ogród botaniczny, założony w latach 30-tych przez Karla Friedricha Marquardta.

 

Jan Sroka